sábado, 11 de julho de 2020

Aniversarios




Por veces o tempo sorpréndenos. Poden avisarnos do que vai acontecer, tomamos medidas, vestímonos axeitadamente, protexémonos e despertamos para desfrutar da excelencia do día. 

Que as previsións non acerten ao cen por cen, aceptámolo; sabemos que o futuro en moi poucas ocasións se deixa ver. E mesmo lle dá un plus de intriga e emoción que non todo aconteza como nos promete o calendario.

Hoxe tocoume a min. O tempo deume unha treboada de cariño tan grande, tan enorme, que me calou por completo. Era un aniversario, e celebrábao, si que é certo: era feliz co agardado. Moi feliz. 

E como estou agora? Feliz?  Non o sei, porque feliz é unha palabra con moi poucas letras para dar idea da emoción tan grande que debería caber no seu significado.

Historias que oín de pequeno.

 

Polas terras dos Andrade

no noroeste galego

historias de hai moitos anos

inda hoxe nos dan medo.


Don Nuno Freire de Andrade

era de todos señor

e gobernaba o condado

con decisión e valor.


A vida ía pasando

entre xogos e adiviñas

entre partidas de caza,

entre romances e rifas.


Gozaba a xente no río,

polo monte  ou pola praza,

e o castelo tiña o riso

dun doncel e  unha rapaza.


El chamábase Roxín

Roxal, afouto e garrido,

Roxín coma o seu cabelo,

da cor do lume máis vivo.

 

Tareixa era o nome dela,

moza de moito apelido,

de casa e castelo grande,

de terras, de señorío.


Era filla dos Andrade,

os condes que máis mandaban,

grandes amigos dos reis,

que ata guerras lles gañaban.


Sen pararse nos reloxos

o tempo viunos medrar,

el sempre a ollar para ela,

ela a deixarse mirar.


O doncel co seu traballo

ía gañando o futuro:

ser o paxe do señor

non lle era un oficio duro.


Mais o reto si é difícil

cos soños que a el desvelan:

ser armado cabaleiro,

desposar esa doncela!

 

O destino torce o rumbo,

e non se ven recompensas,

os amores do doncel

son para o señor ofensas.


El non quere que a súa filla

poña os ollos no rapaz,

de entregarlle o corazón

acabaráselle a paz.


Ai,  se a el ela o quería

(e moito si que o amaba),

os amores que el lle tiña

ata a vida regalaban.


Soaban mil violíns

a pouco que se mirasen

os paxariños cantaban

felices de que se ollasen


Despedían tanto amor

sobráballes tal cariño

que non habendo palabras

abondaban aloumiños.

 

Cando o conde viu o idilio

no que Tareixa vivía,

de medo e preocupación,

a súa mente fervía.


Non  podía consentir

que algo lle quitase o sono:

casaría á súa filla

co herdeiro dalgún trono.


Cun home de boa caste

e con escudo de armas,

con terras, con propiedades,

 de liñaxe, non  bisarma.


Para pagarlle a Roxín

para botar ao doncel

mandou facer un puñal

tan fermoso coma el.


O señor que o quixo ben

deulle de prata o coitelo:

leva dous erres de ouro

e como escudo un castelo.

 

Roxín Roxal, bo guerreiro,

xa deixou lonxe o castelo

Tareixa, no torreón,

sente a tristeza ao non velo.


Para buscar un remedio

e salvar a situación

á filla do nobre Andrade

buscáronlle novo amor.


Elixiron a un Osorio

 ha de emparentar con el,

familia de gran linaxe

con lobos no seu cuartel.


Henrique Osorio era o nome

do noivo con quen casar

de casa e sangue real

as terras vai aumentar.


Tareixa, nun senvivir,

obedécelle ao seu pai,

filla de tal condición

que nunca un desaire fai.

 

Entre grandes fastos casan

con medio mundo invitado;

fanse festas, fanse xustas,

non dá o enlace acabado.


Ao final do casamento

ten lugar a cacería,

donos de  condado grande

farán unha montería.


Os olleadores miran

que se poderá cazar:

son xabaríns ou veados

os que haberá que matar?


Con voces de cen lebreis

aló se van os monteiros,

ben armados todos eles

infantes e ballesteiros.


Saben da arte da caza

para a que amosan valor,

nesta guerra queren ter

todos o botín mellor.

 

Nesta paixón que é  cazar,

dispóñense a guerrear,

os cans serán os primeiros

aos que haberá que chamar.


Espectadores son todos

os que non pensan matar,

uns polo medo das feras,

outros por gustar mirar.


Ocupan sitios marcados:

para bos espectadores

escolléronlles lugares

reservados a señores.


Á sombra do río Lambre

os noivos han descansar,

el vai quedarse con ela,

ningún dous dous quer cazar.


O sitio é de privilexio

nun deses vados do río,

os ameneiros fan sombra,

os merlos poñen  o chío.

 

Perseguido polos cans

vese ao lonxe un xabarín

funga de dor e  de medo

porque presente o seu fin.


Na carreira perde o rumbo

desexando só escapar

o río veo moi preto

xa case o pode cruzar.


Henrique cala de pronto,

non é capaz de falar,

ve ao porco e tenlle o medo

sabe que o pode atacar.


Tareixa non se decata

do perigo que alí vén,

ela vólvese moi tarde:

o porco non se detén.


Túrralle con tanta forza

no medio e medio do peito

que morta, xa de contado,

o río dálle o seu leito.

 

Óense choros de Henrique,

que á noiva non defendeu,

berros con tristes lamentos,

pero Tareixa morreu.


 Para recordar á filla

no mesmo medio do monte

onde lla matou o porco

o pai levanta unha ponte.


Alí deixa sempre flores

cada vez que vai rezar,

e naquela ponte pensa

con quen a fora casar.


Un día no señorío,

ao pouco do pasamento,

os bramidos dunha fera

vólvense voces no vento.


Chegan á vila, ao castelo,

baixan á praza, ao mercado,

os berros dun xabarín

camiñan dun a outro lado.

 

Desde o río sae o son

que a todos pon en alerta

e nas terras dos Andrade

ato o conde se desperta.


Cando o señor chega ao río

non pode crer o que ve:

no medio e medio da ponte

un xabarín morto é.


O seu enorme tamaño

dá sensación de perigo,

é un moi grande xabarín,

un asasino, un  castigo.


Cando mira ben o peito

daquel tan fero animal

na zona do corazón

pode ver o seu puñal.


O puñal que regalou

con debuxo do castelo

cos erres que leva o nome

do dono dese coitelo.

 

Roxín Roxal bravo mozo

para vingar á súa amada

buscou ata darlle morte

á fera que a ela matara.


Aló na  Ponte do Porco,

queda nas pedras gravado,

de Roxín e de Tareixa,

o sinal do seu mal fado.

 

As augas do río Lambre

ven da  tristeza  moreas

aló na Ponte do Porco

nas ribeiras, nas aceas…


Son esas augas eternas

dun namorado valente,

dunha garrida doncela

e as dun Andrade doente.


1 comentário: