Blogue de poesía, ou intentos varios de xuntar palabras para dicir cousas sen gastar papel.
domingo, 26 de julho de 2020
domingo, 19 de julho de 2020
Botar a sortes. Votar
Dios mueve al jugador, y éste, la pieza.
¿Qué Dios detrás de Dios la trama empieza
de polvo y tiempo y sueño y agonía?
J.L. Borges
Nunca fun de tómbolas nin de rifas. Teño gastado cartos nelas; pero non moitos, na crenza que teñen as xentes de pouca fe de que nunca os premios lles van caer a eles. De momento non me equivoquei: cando me toca algo nos sorteos, soe ser para mal. Sortear para ver quen paga, e acabar pagando; ou sortear por decidir quen escolle de dous, e ser segundo. Así ata chegar a ter tanto medo á rifa que no canto de sortear un libro pagado a medias, acordar, por se acaso, partilo salomonicamente para poder levar algo máis que nada.
Sendo así, non se fai raro que os sorteos das mesas electorais me toquen de cando en vez. Non os preciso, pero veñen a min. O último veume co agasallo das medidas de protección ante o covid-19. Unha chea de horas vendo pasar a xente para ensinar o DNI e deixar o mesmo voto (ou case) que deixara polos mesmos lugares catro anos antes. A verdade que esto das mesas electorais tén o seu aquel. Non só estás nela o día da votación, estás tamén a tarde na que che dan a citación e volves a ela nos días que andan os políticos en campaña, e ti, na casa, vives xa case o escrutinio. E, un par de noites antes do día sinalado, deixas de durmir como acostumas e nótaste pensando en todo canto liches do libro de instrucións sobre a constitución da mesa electoral, o desenvolvemento da votación e o escrutinio dos votos. E pode que ata soñes que xa pasaron as eleccións e o presidente cambiou, e por fin é outro. Non pasa nada, porque cando despertas ao día seguinte da xornada electoral, comprobas que realmente era un soño, e, por demais, completamente infundado, porque as maiorías seguen a ser as mesmas, ou incluso máis grandes.
O día de traballo, por chamarlle así, que traballo non o é, case vén sendo un día de tortura que debes soportar por vivir nun país democrático, no que estás orgulloso de que che pidan a opinión (non importa que despois non se teña en conta, porque no fondo tampouco ti crías que as túas ideas fosen xusto as que faltasen para que este país se puidese gobernar ben). O día de traballo, en resumo, o que se che pide alí, na mesa electoral, é que saibas contar, ler e escribir. Non máis. E, no tempo que transcorre desde que chegas ao local, ata horas despois de ter volto á casa, podes confirmar que, se contar é complicado, ler e escribir é moi difícil: na realidade do papel ata se volve imposible escribir os números un detrás doutro, en orde, e sen saltar ningún; ler vaise lendo, pero entender o que un le é outro cantar; e discutes, claro, porque cada un que le interpreta unha cousa diferente, e remata por ter a razón unha das persoas de por alí, que non é da mesa, que non leu o libro nin necesita lelo, pero el sábeo, si que o sabe, porque xa estivo noutras votacións anteriores. Vaia, ao mellor toda a razón non a tiña, mais iso pénsalo despois, cando che contan que, xusto nesas eleccións anteriores das que che falaba o sabido, os integrantes da mesa, os apoderados e os interventores non se deron posto de acordo, discutiron, berraron e tardaron horas e horas en cubrir os papeis de tantas reclamacións e protestas como se lles ocorreron. Puxéronas por escrito, para que as palabras fosen á misa, pero deixaron de falarse.
De todas maneiras o día 12 pasou moi ben na nosa mesa. Non houbo ningún incidente e rematamos axiña, porque ata creo que fomos a primeira do concello en ter os resultados. E si, tamén tén cousas boas estar nestas mesas: nós puidemos ver feliz a un home por votar con 101 anos de idade. Emociona, e ata pode levar a un a pensar na grande necesidade de votar que se lle debeu acumular na época de Franco: seguro que agora estase a desquitar, e non vai perder unha. Tamén se nos pode ocorrer, dependendo do ánimo que teñamos a esa hora, que estas persoas de moita idade se teñen carnet de conducir e queren conservalo, deben facer unha revisión médica. Non sei se para votar deberiamos aplicar esa mesma revisión médica, porque os votos destas eleccións son os que conducen a vida de todos, claramente máis complicada e difícil de manexar que un coche, e, se lle cadra, nesta condución polítca pódense provocar accidentes ben máis peores.
Tocoume no sorteo ser titular da mesa electoral. A min, que non creo nos sorteos. Haberaos? Ou caerán de seu os nomes apropiados cada vez que se precisan, só porque unha mirada os ilumina? Será algún deses deuses dos que nos avisaba Borges?
Sortes
Tarxetas novas
A sorte no reconto gañador.
Está todo o papel en cada man
E apóstase a cegas sen pensar.
Acódese ata o cofre dos tesouros
E súmanse desexos á ilusión
Procúrase o mellor do mellor xeito.
Que abran os precintos!
Que abran unha a unha cada carta!
Que asomen os anos con adianto!
Hai ratos a rolar na mesma nora
Os futuros están por repetir!
sábado, 11 de julho de 2020
Aniversarios
Por veces o tempo sorpréndenos. Poden avisarnos do que vai acontecer, tomamos medidas, vestímonos axeitadamente, protexémonos e despertamos para desfrutar da excelencia do día.
Que as previsións non acerten ao cen por cen, aceptámolo; sabemos que o futuro en moi poucas ocasións se deixa ver. E mesmo lle dá un plus de intriga e emoción que non todo aconteza como nos promete o calendario.
Hoxe tocoume a min. O tempo deume unha treboada de cariño tan grande, tan enorme, que me calou por completo. Era un aniversario, e celebrábao, si que é certo: era feliz co agardado. Moi feliz.
E como estou agora? Feliz? Non o sei, porque feliz é unha palabra con moi poucas letras para dar idea da emoción tan grande que debería caber no seu significado.
Historias que oín de pequeno.
Polas terras dos Andrade
no noroeste galego
historias de hai moitos anos
inda hoxe nos dan medo.
Don Nuno Freire de Andrade
era de todos señor
e gobernaba o condado
con decisión e valor.
A vida ía pasando
entre xogos e adiviñas
entre partidas de caza,
entre romances e rifas.
Gozaba a xente no río,
polo monte ou pola praza,
e o castelo tiña o riso
dun doncel e unha rapaza.
El chamábase Roxín
Roxal, afouto e garrido,
Roxín coma o seu cabelo,
da cor do lume máis vivo.
Tareixa era o nome dela,
moza de moito apelido,
de casa e castelo grande,
de terras, de señorío.
Era filla dos Andrade,
os condes que máis mandaban,
grandes amigos dos reis,
que ata guerras lles gañaban.
Sen pararse nos reloxos
o tempo viunos medrar,
el sempre a ollar para ela,
ela a deixarse mirar.
O doncel co seu traballo
ía gañando o futuro:
ser o paxe do señor
non lle era un oficio duro.
Mais o reto si é difícil
cos soños que a el desvelan:
ser armado cabaleiro,
desposar esa doncela!
O destino torce o rumbo,
e non se ven recompensas,
os amores do doncel
son para o señor ofensas.
El non quere que a súa filla
poña os ollos no rapaz,
de entregarlle o corazón
acabaráselle a paz.
Ai, se a el ela o quería
(e moito si que o amaba),
os amores que el lle tiña
ata a vida regalaban.
Soaban mil violíns
a pouco que se mirasen
os paxariños cantaban
felices de que se ollasen
Despedían tanto amor
sobráballes tal cariño
que non habendo palabras
abondaban aloumiños.
Cando o conde viu o idilio
no que Tareixa vivía,
de medo e preocupación,
a súa mente fervía.
Non podía consentir
que algo lle quitase o sono:
casaría á súa filla
co herdeiro dalgún trono.
Cun home de boa caste
e con escudo de armas,
con terras, con propiedades,
de liñaxe, non bisarma.
Para pagarlle a Roxín
para botar ao doncel
mandou facer un puñal
tan fermoso coma el.
O señor que o quixo ben
deulle de prata o coitelo:
leva dous erres de ouro
e como escudo un castelo.
Roxín Roxal, bo guerreiro,
xa deixou lonxe o castelo
Tareixa, no torreón,
sente a tristeza ao non velo.
Para buscar un remedio
e salvar a situación
á filla do nobre Andrade
buscáronlle novo amor.
Elixiron a un Osorio
ha de emparentar con el,
familia de gran linaxe
con lobos no seu cuartel.
Henrique Osorio era o nome
do noivo con quen casar
de casa e sangue real
as terras vai aumentar.
Tareixa, nun senvivir,
obedécelle ao seu pai,
filla de tal condición
que nunca un desaire fai.
Entre grandes fastos casan
con medio mundo invitado;
fanse festas, fanse xustas,
non dá o enlace acabado.
Ao final do casamento
ten lugar a cacería,
donos de condado grande
farán unha montería.
Os olleadores miran
que se poderá cazar:
son xabaríns ou veados
os que haberá que matar?
Con voces de cen lebreis
aló se van os monteiros,
ben armados todos eles
infantes e ballesteiros.
Saben da arte da caza
para a que amosan valor,
nesta guerra queren ter
todos o botín mellor.
Nesta paixón que é cazar,
dispóñense a guerrear,
os cans serán os primeiros
aos que haberá que chamar.
Espectadores son todos
os que non pensan matar,
uns polo medo das feras,
outros por gustar mirar.
Ocupan sitios marcados:
para bos espectadores
escolléronlles lugares
reservados a señores.
Á sombra do río Lambre
os noivos han descansar,
el vai quedarse con ela,
ningún dous dous quer cazar.
O sitio é de privilexio
nun deses vados do río,
os ameneiros fan sombra,
os merlos poñen o chío.
Perseguido polos cans
vese ao lonxe un xabarín
funga de dor e de medo
porque presente o seu fin.
Na carreira perde o rumbo
desexando só escapar
o río veo moi preto
xa case o pode cruzar.
Henrique cala de pronto,
non é capaz de falar,
ve ao porco e tenlle o medo
sabe que o pode atacar.
Tareixa non se decata
do perigo que alí vén,
ela vólvese moi tarde:
o porco non se detén.
Túrralle con tanta forza
no medio e medio do peito
que morta, xa de contado,
o río dálle o seu leito.
Óense choros de Henrique,
que á noiva non defendeu,
berros con tristes lamentos,
pero Tareixa morreu.
Para recordar á filla
no mesmo medio do monte
onde lla matou o porco
o pai levanta unha ponte.
Alí deixa sempre flores
cada vez que vai rezar,
e naquela ponte pensa
con quen a fora casar.
Un día no señorío,
ao pouco do pasamento,
os bramidos dunha fera
vólvense voces no vento.
Chegan á vila, ao castelo,
baixan á praza, ao mercado,
os berros dun xabarín
camiñan dun a outro lado.
Desde o río sae o son
que a todos pon en alerta
e nas terras dos Andrade
ato o conde se desperta.
Cando o señor chega ao río
non pode crer o que ve:
no medio e medio da ponte
un xabarín morto é.
O seu enorme tamaño
dá sensación de perigo,
é un moi grande xabarín,
un asasino, un castigo.
Cando mira ben o peito
daquel tan fero animal
na zona do corazón
pode ver o seu puñal.
O puñal que regalou
con debuxo do castelo
cos erres que leva o nome
do dono dese coitelo.
Roxín Roxal bravo mozo
para vingar á súa amada
buscou ata darlle morte
á fera que a ela matara.
Aló na Ponte do Porco,
queda nas pedras gravado,
de Roxín e de Tareixa,
o sinal do seu mal fado.
As augas do río Lambre
ven da tristeza moreas
aló na Ponte do Porco
nas ribeiras, nas aceas…
Son esas augas eternas
dun namorado valente,
dunha garrida doncela
e as dun Andrade doente.